BÀI THƠ BẮT NẠT

ĐỌC BÀI THƠ BẮT NẠT

Bùi Công Thuấn

***

Khi một tác phẩm đã được công bố, nó thuộc về công chúng, và “Tác giả đã chết” (Roland Barthes). Vì thế tôi không nói gì về bài thơ và tác giả với tư cách một tác phẩm đứng riêng lẽ giữa trời.

Điều tôi quan tâm là việc Nhà xuất bản Giáo Dục chọn thơ đưa vào Sách Giáo khoa ngữ văn lớp 6 (tập 1), thuộc bộ sách giáo khoa (SGK) “Kết nối tri thức với cuộc sống”.

Tiêu chí đánh giá bài thơ để đưa vào Sách giáo khoa là tính giáo dục, tính tư tưởng và nghệ thuật thơ.

1. Nội dung bài thơ rất đơn giản, khuyên học lớp 6 “đừng bắt nạt/ đừng bắt nạt/ đừng bắt nạt…”(tác giả lặp lại 7 lần), và nếu bị bắt nạt thì hãy bắt chước tác giả, cam chịu.

Trong những lời khuyên, thì lời khuyên “Đừng bắt nạt nước khác” là lời khuyên nhảm và lạc đề. Đang từ vấn đề đạo đức tác giả nhảy sang vấn đề chính trị. Học sinh lớp 6 sao có thể đi bắt nạt một quốc gia! Hay tác giả ngầm bảo Nhà Nước Việt Nam đừng bắt nạt nước khác? Điều này cũng không đúng vì Việt Nam có bắt nạt ai bao giờ! Tôi ngờ rằng tác giả muốn dạy chủ tịch Tập Cận Bình “đừng bắt nạt” các nước nhỏ? Nếu nội dung câu thơ hàm những ý nghĩa ấy thì hoàn toàn lạc đề và trở nên vớ vẩn. Bài thơ bị gẫy ngang xương sống, sụp đổ hoàn toàn

Với lời khuyên học trò nên học nhảy Hip Hop, khuyên ăn mù tạt, tôi không hiểu thầy cô sẽ dạy học sinh thế nào, vì nó nằm ngoài giáo dục.

Khuyên cam chịu khi bị bắt nạt, trong giai đoạn hiện nay, sẽ gợi ra những ý nghĩa hết sức “nhạy cảm”. Hiện đang có tình trạng nước lớn “bắt nạt”(chữ của công luận thế giới) nước nhỏ ở Biển Đông. Bài thơ nhồi vào đầu óc non nớt của học sinh lớp 6 tư tưởng “cam chịu” khi bị bắt nạt thì còn đâu là tinH thần bất khuất của một dân tộc anh hùng? Điều này hoàn toàn trái ngược với truyền thống giáo dục Việt Nam. Như vậy, xét về nội dung, bài thơ không đáp ứng yêu cầu giáo dục

2. Về tư tưởng. Tôi đồng ý nên giáo dục học sinh về thói xấu bắt nạt bạn, nhưng cũng phải giáo dục các em tư tưởng tích cực khi bị bắt nạt, các em phải hành xử thế nào. Nhân vật “Tớ” trong bài như một kiểu đại ca giang hồ: “Bạn nào bắt nạt bạn…/ Thì đến gặp tớ ngay”. Tệ hại nhất là tư tưởng “cam chịu khi bị bắt nạt”(“Bị bắt nạt quen rồi”). Trong tình hình thực tế các nước nhỏ ở Biển Đông (trong đó có Việt Nam) đang bị nước lớn bắt nạt, mà tác giả khuyên cam chịu, để rồi mất nước, phải chăng đó là tuyên truyền “nối giáo cho giặc”? Kẻ thù của dân tộc rất thâm hiểm và nhiều thủ đoạn (xin cứ đọc truyện An Dương Vương và lời Khuyên của Trần Quốc Tuấn trong bài Hịch Tướng Sĩ). Đó là cách đọc theo “Cộng đồng diễn dịch” và “tầm đón đợi” của Thuyết Người đọc. Nếu tác giả muốn tuyên truyền cho học sinh tư tưởng này, tôi nghĩ, việc đưa bài thơ này vào SGK không còn là một vấn đề nhỏ.

3.Về nghệ thuật. Bài thơ có vài nét nghệ thuật riêng. Thí dụ, giọng điệu thơ là giọng trẻ, có tính hài, có cập nhật đời sống hiện đại (Hip hop, mù tạt), và nếu lướt qua những chỗ vớ vẩn ngô nghê thì có thể chấp nhận được.

Tuy nhiên, “bài thơ” thiếu chất thơ. Đó là bài dạy đạo đức đơn thuần. Ngôn ngữ thơ là những lời giáo huấn trực tiếp: “Đừng bắt nạt/ Đừng bắt nạt…”. Ý tứ được diễn đạt theo kiểu câu văn nghị luận: nêu vấn đề rồi lý giải nguyên nhân (“Đừng bắt nạt ai cả/ Vì bắt nạt dễ lây…; Vẫn không thích bắt nạt/ Vì bắt nạt rất hôi”). Thơ chỉ có nghĩa tường minh, không có nghĩa nghệ thuật. Một bài thơ mà lặp lại 17 lần chữ “bắt nạt”, chứng tỏ vốn từ làm thơ nghèo nàn thế nào. Dùng từ “thì là”(văn nói) làm hỏng ngôn ngữ thơ: “Những bạn nào nhút nhát/ Thì là giống thỏ non”. Có những câu, ý tứ rất ngô nghê. Chẳng hạn: “Bất cứ ai trên đời/ Đều không cần bắt nạt”; hoặc câu trên là “Sao không ăn mù tạt”, câu dưới là “sao không trêu mù tạt”, cả hai câu cùng một kiểu cấu trúc, ý nghĩa vớ vẩn. Câu “bắt nạt là xấu lắm” có thể chấp nhận, nhưng câu “Vì bắt nạt rất hôi” thì thơ bốc mùi thật!..

Như vậy cả về dùng từ, dùng các kiểu câu, diễn ý, và cấu trúc bài thơ  đều rất ít nghệ thuật, nếu không nói là nhiều yếu tố gây phản cảm. Vậy khi phân tích nghệ thuật của bài thơ, chẳng lẽ thầy cô lại dạy những điều tôi vừa phân tích?

Dạy thơ biến thành dạy đạo đức thô thiển, với những lời lẽ vớ vẩn và tư tưởng có nhiều hàm ý chính trị,  điều này sẽ làm cho học sinh chán ngán môn Ngữ Văn. Ai sẽ chịu trách nhiệm này?

Tôi đề nghị Nhà xuất bản Giáo Dục không đưa bài thơ này vào Sách giáo khoa Ngữ văn Phổ thông.

***

Bài viết liên quan:

NGUYỄN NHẬT ÁNH và VĂN CHƯƠNG THỊ TRƯỜNG

NGUYỄN NHẬT ÁNH và VĂN CHƯƠNG THỊ TRƯỜNG (Đọc Bồ câu không đưa thư và Cho tôi xin một vè đi tuổi thơ của Nguyễn Nhật Ánh) Bùi Công Thuấn *** BẠN CÓ THỂ TẢI VỀ ĐỌC THEO LINK: https://www.mediafire.com/file/rr7dwb918f0ofcj/NGUYỄN+NHẬT+ÁNH+&VĂN+CHƯƠNG+THỊ+TRƯỜNG.pdf/file Ở Việt Nam, cho đến nay, đã hình thành 3 dòng văn học: Văn học cách mạng và kháng chiến,

KHÚC GIAO MÙA – Bùi Công Thuấn

KHÚC GIAO MÙA Bùi Công Thuấn ***   BẠN CÓ THỂ NGHE BÀI VIẾT NÀY TRÊN YOUTUBE: https://youtu.be/3J58lDn8Ex4 Hàng 1: Doãn Quốc Sỹ, Du Tử Lê, Tô Thùy Yên, Hàng 2: Lê Lựu,  Nguyễn Xuân Khánh, Oha5m Thiên Thư Hàng 3: Đặng Tiến, Nguyễn Huy Thiệp, Vũ Hạnh  *** Những năm gần đây, nhiều nhà văn, nhà thơ Việt Nam

TRÒ CHUYỆN VỀ VĂN HỌC CÔNG GIÁO

TRÒ CHUYỆN VỀ VĂN HỌC CÔNG GIÁO Người thực hiện chương trình: Nhà văn, nhà thơ, TS - Lm Cao Gia An Sj. Vaticannews *** Chương trình này được thực hiện trong chuỗi chương trình Năm Thánh-Năm hồng ân của Vatican News. Mời bạn theo dõi link: https://www.youtube.com/watch?v=-fkiRZNWJkw

MẤY GHI CHÚ VỀ PÉTRUS TRƯƠNG VĨNH KÝ

MẤY GHI CHÚ VỀ TRƯƠNG VĨNH KÝ Bùi Công Thuấn ***     Đã có nhiều công trình viết về Trương Vĩnh Ký (1837-1898). Đáng kể là cuốn sách Trương Vĩnh Ký-Cuốn sổ bình sanh của Nguyễn Sinh Duy (Nxb Văn Học 2004), cuốn Hiện tượng Trương Vĩnh Ký, tuyển tập các bài viết, chủ biên là Trần Văn Đạt,

Phạm Công Thiện, người muốn nhảy qua cái bóng của mình-Bùi Công Thuấn

Phạm Công Thiện, người muốn nhảy qua cái bóng của mìnhBùi Công Thuấn (nhà văn Phạm Công Thiện) Ngày 04 tháng 03 năm 2011 Gíao sư Phạm Công Thiện qua đời. Cáo Bạch của Giáo Hội Việt Nam Thống Nhất tại Hoa Kỳ  thông báo rằng: “Giáo sư Phạm Công Thiện, pháp danh Nguyên Tánh, sinh ngày 01 tháng 06 năm Tân

VỀ BỘ LỊCH SỬ VĂN HỌC VIỆT NAM 1975-2025-Gửi Đại Hội nhà văn 2025

VỀ BỘ LỊCH SỬ VĂN HỌC VIỆT NAM 1975-2025 Ý kiến ngắn gửi tới Đại Hội Nhà văn XI (2025) Bùi Công Thuấn ***   Sáng 25/11/2020, Đại Hội Đại biểu toàn quốc Hội Nhà Văn Việt Nam lần thứ X tại Hà Nội, Trưởng ban Tuyên giáo Trung Ương, đã chỉ đạo: “Nhiệm vụ của Hội trong nhiệm kỳ

DANH MỤC BÀI VIẾT CỦA BÙI CÔNG THUẤN

DAMH MỤC BÀI VIẾT CỦA BÙI CÔNG THUẤN Blogtiengviet.net tính đến tháng 11/ 2024 http://buicongthuan.blogtiengviet.net/disp/abc *** 50NĂM VĂN HỌC VIỆT NAM-HIỆN TƯỢNG VĂN HỌC B-MỘT CÁCH TIẾP CẬN THƠ THIỀN BÀI VIẾT NĂM 2021 CỦA BÙI CÔNG THUẤN BÙI CÔNG THUẤN-HOẠT ĐỘNG VĂN HỌC NĂM 2022 BÙI GIANG, AI NGƯỜI CHIA SẺ BỜM ƠI LÀ BỜM! BCT-MỘT THOÁNG HÀ NỘI-Bút

DỰ TRẠI VIẾT LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC NGHỆ THUẬT KHÓA VII.

Các bài viết chính của Bùi Công Thuấn (đọc theo linh):  buicongthuan.blogtiengviet.net/disp/abc Bạn có thể tải chuyên luận về Nam Kỳ Địa Phận (bản full 7 bài viết) theo link: https://www.mediafire.com/file/w9tthddhwp7gtvi/NAM+KỲ+ĐỊA+PHẬN-Chuyên+luận-7+bài+pdf.rar/file *** DỰ TRẠI VIẾT LÝ LUẬN, PHÊ BÌNH VĂN HỌC NGHỆ THUÂT (Tp HCM từ 14/10 đến 19/10/2024) Bùi Công Thuấn Tôi đã dự nhiều trại tập huấn về văn